|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.248. अध्यायः 248
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
शुकप्रति व्यासेन ब्रह्मचर्याश्रमधर्मनिरूपणम्॥ 1॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
शुक उवाच। 12-248-0x(6244)(75417)
क्षरात्प्रभृति यः सर्गः सगुणानीन्द्रियाणि च।
बुद्ध्यैश्वर्यातिसर्गोऽयं प्रधानश्चात्मनः श्रुतम्॥ 12-248-1(75418)
भूय एव तु लोकेऽस्मिन्सद्वृतिं कालहेतुकीम्।
यया सन्तः प्रवर्तन्ते तदिच्छाम्यनुवर्तितुम्॥ 12-248-2(75419)
वेदे वचनमुक्तं तु कुरु कर्म त्यजेति च।
कथमेतद्विजानीयां तच्च व्याख्यातुमर्हसि॥ 12-248-3(75420)
लोकवृत्तान्ततत्वज्ञः पूतोऽहं गुरुशासनात्।
कृत्वा बुद्धिं विमुक्तात्मा द्रक्ष्याम्यात्मानमव्ययं॥ 12-248-4(75421)
व्यास उवाच। 12-248-5x(6245)
एषा वै विहिता वृत्तिः पुरस्ताद्ब्रह्मणा स्वयम्।
एषा पूर्वतरैः सद्भिराचीर्णा परमर्षिभिः॥ 12-248-5(75422)
ब्रह्मचर्येण वै लोकाञ्जयन्ति परमर्षयः।
आत्मनश्च हृदि श्रेयो ह्यन्विच्छन्मनसाऽऽत्मनि॥ 12-248-6(75423)
वने मूलफलाशी च तप्यन्सुविपुलं तपः।
पुण्यायतनचारी च भूतानामविहिंसक॥ 12-248-7(75424)
विधूमे सन्नमुसले वानप्रस्थप्रतिश्रये।
काले प्राप्ते चरन्भैक्षं कल्पते ब्रह्मभूयसे॥ 12-248-8(75425)
निस्तुतिर्निर्नमस्कारः परित्यज्य शुभाशुभे।
अरण्ये विचरैकाकी येनकेनचिदाशितः॥ 12-248-9(75426)
शुक उवाच। 12-248-10x(6246)
यदिदं वेदवचनं लोकवादे विरुध्यते।
प्रमाणे चाप्रमाणे च विरुद्धे शास्त्रतः कुतः॥ 12-248-10(75427)
इत्येतच्छ्रोतुमिच्छामि प्रमाणं तूभयं कथम्।
कर्मणामविरोधेन कथमेतत्प्रवर्तते॥ 12-248-11(75428)
भीष्म उवाच। 12-248-12x(6247)
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं गन्धवत्याः सुतः सुतम्।
ऋषिस्तत्पूजयन्वाक्यं पुत्रस्यामिततेजसः॥ 12-248-12(75429)
व्यास उवाच। 12-248-13x(6248)
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः।
यथोक्तकारिणः सर्वे गच्छन्ति परमां गतिम्॥ 12-248-13(75430)
एको वाऽप्याश्रमानेतान्योऽनुतिष्ठेद्यथाविधि।
अकामद्वेषसंयुक्तः स परत्र महीयते॥ 12-248-14(75431)
चतुष्पदी हि निःश्रेयणी ब्रह्मण्येषा प्रतिष्ठिता।
एतामाश्रित्य निःश्रेणीं ब्रह्मलोके महीयते॥ 12-248-15(75432)
आयुषस्तु चतुर्भागं ब्रह्मचार्यनसूयकः।
गुरौ वा गुरुपुत्रे वा वसेद्धर्मार्थकोविदः॥ 12-248-16(75433)
जघन्यशायी पूर्वं स्यादुत्थाय गुरुवेश्मनि।
यच्च शिष्येण कर्तव्यं कार्यं दासेन वा पुनः॥ 12-248-17(75434)
कृतमित्येव तत्सर्वं कृत्वा तिष्ठेत पार्श्वतः।
किंकरः सर्वकारी स्यात्सर्वकर्मसु कोविदः॥ 12-248-18(75435)
कर्मातिशेषेण गुरावध्येतव्यं बुभूषता।
दक्षिणेनोपसादी स्यादाकूतो नुल्माश्रयेत्॥ 12-248-19(75436)
शुचिर्दक्षो गुणोपेतो ब्रूयादिष्टमिवान्तरा।
चक्षुष गुरुमव्यग्रो निरीक्षेत जितेन्द्रियः॥ 12-248-20(75437)
नाभुक्तवति चाश्नीयादपीतवति नो पिबेत्।
नातिष्ठति तथासीत नासुप्ते प्रस्वपेत च॥ 12-248-21(75438)
उत्तानाभ्यां च पाणिभ्यां पादावस्य मृदु स्पृशेत्।
दक्षिणं दक्षिणेनैव सव्यं सव्येन पीडयेत्॥ 12-248-22(75439)
अभिवाद्य गुरुं ब्रूयादधीष्व भगवन्निति।
इदं करिष्ये भगवन्निदं चापि कृतं मया॥ 12-248-23(75440)
ब्रह्मंस्तदपि कर्ताऽस्मि यद्भावन्वक्ष्यते पुनः।
इति सर्वमनुज्ञाप्य निवेद्य गुरवे पुनः। 12-248-24(75441)
कुर्यात्कृत्वा च तत्सर्वमाख्येयं गुरवे पुनः।
यांस्तु गन्धान्रसान्वाऽपि ब्रह्मचारी न सेवते॥ 12-248-25(75442)
सेवेत तान्समावृत्त इति धर्मेषु निश्चयः।
ये केचिन्नियमेनोक्ता नियमा ब्रह्मचारिणः॥ 12-248-26(75443)
तान्सर्वाननुगृह्णीयाद्भवेच्चानपगो गुरोः।
स एवं गुरवे प्रीतिमुपहृत्य यथाबलम्॥ 12-248-27(75444)
अग्राम्येणा मेष्वेवं शिष्यो वर्तते कर्मणा।
वदव्रतोपवासेन चतुर्थे च-------।
गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावतेद्यथातिधि----॥ 12-248-28(75445)
धर्मलब्धैर्युतो दारैरग्नीनुत्पाद्य यनतः।
द्वितीयमायुषो भागं गृहमेधी भवेद्व्रती॥ ॥ 12-248-29(75446)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि अष्टचत्वारिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः॥ 248॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-248-2 सद्वृत्तिं सतामाचारम्। कालहैतुकीं युगानुसारिणीम्। अनुवर्तितुं पुनः श्रोतुम्। हैतुकीं क्रियाम् इति ट. थ. पाठः॥ 12-248-3 कुरु कर्म त्यजेति श्रुत्योरेतदेतमविरोधं च कथं विजानीयां विषयविभागेन विविच्य कथं जानीयाम्॥ 12-248-4 लोकवृत्तान्तो लोकरीतिः तस्य तत्त्वं धर्माधर्ममूलकत्वं तज्ज्ञः। पूतो धर्मानुष्ठानेन। बुद्धिं कृत्वा संस्कृत्य। विमुक्तात्मा त्यक्तदेहः॥ 12-248-5 एषा कर्मभिर्बुद्धिं संस्कृत्य तयात्मदर्शनमित्येवंरूपा॥ 12-248-12 गन्धवत्याः योजनगन्धायाः सुतो व्यासः॥ 12-248-15 चतुष्पदी चातुराश्रम्यरूपा॥ 12-248-19 कर्मातिशेषेण निःशेषं कर्म कृत्वेत्यर्थः॥ 12-248-21 अभुक्तवति गुराविति शेषः॥ 12-248-23 अधीष्वाध्यापय॥ 12-248-26 समावृत्तः समापितब्रह्मचर्यकृत्यः। विस्तरेणोक्ता इति झ. पाठः॥ 12-248-27 अनपगः समीपस्थः॥ 12-248-28 आश्रमादाश्रमेष्वेवमिति झ. पाठः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|